Bệnh áp xe: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

 Bệnh áp xe: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Áp xe là một khối mềm với vùng da bao quanh màu từ hồng đến đỏ đậm. Áp xe dễ dành cảm nhận bằng cách nhấn vào nó. Trung tâm ổ áp xe chứa đầy mủ và các mảnh nhỏ.

Tổng quan bệnh áp xe

Áp xe là tên gọi của một tổ chức viêm nhiễm, khu trú thành một khối mềm, bên trong chứa đầy mủ cấu tạo từ vi khuẩn, xác bạch cầu và các mảnh vụn. Áp xe dễ dàng được nhận diện trên lâm sàng với các đặc điểm sau: là một khối mềm, lùng nhùng, da vùng áp xe thường nóng, đỏ, sưng nề, chạm vào thấy đau. Một số triệu chứng khác có thể thấy trên lâm sàng tùy thuộc vào vị trí của các ổ áp xe.

Áp xe có thể hình thành ở khắp các vùng trên của cơ thể. Chia làm 2 nhóm chính:

Áp xe ở mô dưới da: ổ mụn nhọt, hậu bối là hình thái phổ biến nhất. Vị trí thường gặp nhất là nách do lỗ chân lông bị nhiễm trùng, âm đạo do các tuyến ở cửa âm đạo bị nhiễm trùng, da vùng xương cùng cụt gây nên áp xe nếp lằn mông, quanh răng gây nên áp xe răng.

Áp xe bên trong cơ thể: các ổ áp xe thỉnh thoảng hình thành bên trong cơ thể, ngay tại mô của các cơ quan như áp xe gan, áp xe não, áp xe thận, áp xe vú,… hoặc tại khoảng kẻ giữa chúng.

Nguyên nhân gây áp xe là gì?

Nhiễm trùng là nguyên nhân trực tiếp phổ biến nhất gây ra áp xe. Các tác nhân nhiễm trùng gây bệnh bao gồm:

Vi khuẩn: vi khuẩn xâm nhập vào mô dưới da hoặc các tuyến bài tiết, gây nên phản ứng viêm, hoạt hóa các chất hóa học trung gian và các tế bào bạch cầu. Sự tắc nghẽn chất tiết của các tuyến mồ hôi, tuyến bã là điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn xâm nhập và phát triển. Quá trình hệ miễn dịch cơ thể chống lại vi khuẩn sinh ra một chất lỏng gọi là mủ, chứa nhiều vi khuẩn và xác bạch cầu. Staphylococcus aureus là loại vi khuẩn chiếm tỷ lệ cao nhất ở nhiều khu vực trên thế giới, gây áp xe dưới da, áp xe màng cứng cột sống.

Ký sinh trùng: tác nhân này thường gặp ở các nước đang phát triển hơn, có thể kể đến các loại như giun chỉ, sán lá gan, giòi,… Chúng thường gây áp xe bên trong các tạng của cơ thể như áp xe gan do sán lá gan.

Những dấu hiệu và triệu chứng áp xe là gì?

Thông thường, một khối áp xe sẽ trở nên đau đớn, căng tức khi nó có màu đỏ, chạm vào thấy mềm và ấm. Khi áp xe tiến triển, bạn có thể nhìn thấy đầu mủ nhọn và sau này mủ tự vỡ ra.

Hầu hết các áp xe sẽ nặng dần nếu không được chăm sóc. Nhiễm trùng có thể lan sang các mô dưới da và thậm chí đi vào máu. Nếu nhiễm trùng lây lan vào các mô sâu hơn, bạn có thể bị sốt và cảm thấy mệt mỏi.

Xác định một áp xe bên trong cơ thể sẽ khó khăn hơn, có một số dấu hiệu như:

  • Đau vùng bị ảnh hưởng
  • Sốt cao
  • Cảm thấy không khỏe.

Đối tượng nguy cơ bệnh Áp xe

Những người có các đặc điểm sau có khả năng hình thành các khối áp xe cao hơn những người khác:

  • Điều kiện sống thiếu vệ sinh
  • Thường xuyên tiếp xúc với người bị nhiễm trùng da
  • Người gầy còm, suy kiệt, sức đề kháng kém
  • Nghiện rượu, ma túy
  • Mắc các bệnh như đái tháo đường, ung thư, AIDS, viêm loét đại tràng, bệnh Crohn
  • Các bệnh về máu như bệnh hồng cầu hình liềm, bệnh bạch cầu
  • Chấn thương nặng
  • Sử dụng corticoid kéo dài, các thuốc tiêm tĩnh mạch
  • Đang trong liệu trình hóa trị

Các biện pháp điều trị bệnh Áp xe

Việc điều trị áp xe phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó quan trọng nhất là phân loại áp xe nông hay áp xe mô dưới da và áp xe sâu bên trong các cơ quan.

Đối với các ổ áp xe mô dưới da, biện pháp điều trị hiệu quả là rạch dẫn lưu mủ ra ngoài. Một số nghiên cứu chứng minh việc sử dụng kết hợp thêm với thuốc kháng sinh không mang lại hiệu quả. Khi hết chảy dịch, bác sĩ có thể chèn gạc để cầm máu và băng vết thương. Một số các trường hợp áp xe nông nhỏ có thể tự chảy dịch và khô lại mà không cần can thiệp gì. Thuốc giảm đau thông thường như paracetamol, aspirin có thể được chỉ định ở các bệnh nhân nhạy cảm.

Đối với các ổ áp xe sâu, can thiệp ngoại khoa như rạch, dẫn lưu ổ áp xe cần phối hợp với thuốc kháng sinh. Thuốc kháng sinh nên được sử dụng theo kết quả kháng sinh đồ, sử dụng sớm và đủ liều. Việc rạch dẫn lưu mủ thường được thực hiện dưới sự hướng dẫn của các phương tiện chẩn đoán hình ảnh như siêu âm. Điều trị các triệu chứng như sốt, đau và nâng cao thể trạng, bù nước và điện giải cũng cần được tiến hành song song.

Phòng ngừa bệnh Áp xe

Áp xe có thể được phòng ngừa bằng các biện pháp sau:

  • Nâng cao, cải thiện môi trường sống
  • Giữ gìn vệ sinh cá nhân tốt
  • Ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng
  • Thường xuyên luyện tập thể dục thể thao
  • Xây dựng lối sống lành mạnh, tăng cường hệ miễn dịch
  • Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, đặc biệt sau khi tiếp xúc với người bệnh hoặc chất thải của người bệnh.
  • Không lạm dụng rượu và sử dụng ma túy
  • Tuân thủ điều trị tốt các bệnh lý nhiễm khuẩn, các bệnh lý toàn thân như đái tháo đường
  • Đến gặp bác sĩ khi có các triệu chứng bất thường, không được tự ý điều trị, tránh để tổn thương lan rộng và nặng nề hơn.

Related post